วิตามินบี 1 (Vitamin B1) หรือ Thiamine เป็นหนึ่งในวิตามินกลุ่ม B ที่มีบทบาทสำคัญต่อระบบพลังงานของร่างกาย

หน้าที่หลักของ Vitamin B1 คือช่วยให้ร่างกายเปลี่ยนอาหาร โดยเฉพาะ คาร์โบไฮเดรต ให้กลายเป็นพลังงานในรูปแบบที่เซลล์นำไปใช้ได้

นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับ

• การทำงานของระบบประสาท

• การทำงานของกล้ามเนื้อ

• การทำงานของหัวใจ

• กระบวนการเผาผลาญพลังงาน

แม้วิตามินบี 1 จะพบได้ในอาหารหลายชนิด เช่น

• ธัญพืชไม่ขัดสี

• เนื้อหมู

• ถั่ว

• เมล็ดพืช

แต่บางกลุ่มอาจมีความต้องการเพิ่มขึ้น หรือได้รับไม่เพียงพอจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต

1. คนที่รู้สึกเหนื่อยง่าย พลังงานตกบ่อย 

หนึ่งในบทบาทสำคัญของ Vitamin B1 คือการช่วยในกระบวนการสร้างพลังงาน

เมื่อร่างกายได้รับ Vitamin B1 ไม่เพียงพอ กระบวนการเปลี่ยนคาร์โบไฮเดรตเป็นพลังงานอาจทำงานได้ไม่เต็มที่

อาการที่อาจพบ เช่น

• เหนื่อยง่าย

• รู้สึกไม่มีแรง

• สมาธิลดลง

• ประสิทธิภาพในการทำงานลดลง

โดยเฉพาะคนที่

• ทำงานหนัก

• พักผ่อนน้อย

• ใช้สมองต่อเนื่องทั้งวัน

อาจเป็นกลุ่มที่ควรให้ความสำคัญกับการได้รับวิตามินบีอย่างเพียงพอ

2. คนทำงานที่มีความเครียดสูง 

ปัจจุบันคนวัยทำงานจำนวนมากมี Lifestyle ที่ใช้พลังงานสูง เช่น

• ทำงานหลายชั่วโมง

• ประชุมต่อเนื่อง

• ใช้สมองตลอดวัน

• นอนน้อย

Vitamin B1 มีบทบาทต่อการทำงานของระบบประสาทและการสร้างพลังงานของเซลล์สมอง

สมองเป็นอวัยวะที่ใช้กลูโคสเป็นแหล่งพลังงานหลัก ดังนั้นกระบวนการเปลี่ยนพลังงานจึงมีความสำคัญต่อการทำงานของระบบประสาท

งานวิจัยจาก Annals of the New York Academy of Sciences, 2008 พบว่า Thiamine มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของระบบประสาทและกระบวนการเผาผลาญพลังงานในสมอง

3. นักกีฬาและคนออกกำลังกายเป็นประจำ 

สำหรับคนที่ออกกำลังกาย ร่างกายต้องใช้พลังงานมากขึ้น โดยเฉพาะกิจกรรมที่ใช้คาร์โบไฮเดรตเป็นพลังงานหลัก เช่น

• วิ่ง

• ปั่นจักรยาน

• HIIT

• เวทเทรนนิ่ง

Vitamin B1 มีส่วนช่วยในกระบวนการสร้างพลังงานจากคาร์โบไฮเดรต ทำให้มีความสำคัญต่อ Metabolism ของนักกีฬา

กลุ่มที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษ เช่น

• ฝึกหนักหลายครั้งต่อสัปดาห์

• รับประทานอาหารพลังงานสูง

• ต้องการ Performance ที่ดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม Vitamin B1 ไม่ใช่สารเพิ่มพลังทันที แต่เป็นสารอาหารที่ช่วยให้ระบบพลังงานทำงานตามปกติ

4. คนที่รับประทานอาหารไม่หลากหลาย 

แม้วิตามินบี 1 จะพบในอาหารหลายชนิด แต่บางพฤติกรรมอาจทำให้ได้รับน้อยลง เช่น

• รับประทานอาหารสำเร็จรูปเป็นหลัก

• กินข้าวขาวเป็นหลักแทนธัญพืชไม่ขัดสี

• รับประทานผัก ถั่ว และโปรตีนไม่เพียงพอ

เนื่องจากวิตามินบี 1 ส่วนหนึ่งอยู่บริเวณชั้นนอกของเมล็ดธัญพืช การขัดสีจึงทำให้ปริมาณลดลง

5. ผู้สูงอายุที่ต้องการดูแลระบบประสาท 

เมื่ออายุมากขึ้น ความสามารถในการดูดซึมและการได้รับสารอาหารบางชนิดอาจเปลี่ยนแปลงไป

Vitamin B1 มีบทบาทต่อ

• การส่งสัญญาณของระบบประสาท

• การทำงานของกล้ามเนื้อ

• กระบวนการสร้างพลังงานของเซลล์

ผู้สูงอายุที่รับประทานอาหารได้น้อย หรือมีความหลากหลายของอาหารต่ำ อาจมีความเสี่ยงได้รับวิตามินบี 1 ไม่เพียงพอ

งานวิจัยจาก Nutrients, 2021 กล่าวถึงบทบาทของ Thiamine ต่อระบบประสาทและสุขภาพในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะเมื่อมีภาวะได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

6. ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ 

แอลกอฮอล์เป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะขาดวิตามินบี 1 เนื่องจากอาจส่งผลต่อ

• การดูดซึม Thiamine ในลำไส้

• การสะสมในร่างกาย

• การนำไปใช้ของเซลล์

ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์มากเป็นประจำจึงเป็นกลุ่มที่ควรระมัดระวังเรื่องระดับ Vitamin B1

งานวิจัยจาก Nature Reviews Disease Primers, 2018 ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรังเป็นปัจจัยสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะขาด Thiamine

ปริมาณวิตามินบี 1 ที่ร่างกายต้องการต่อวัน 

ความต้องการโดยทั่วไปของผู้ใหญ่:

• ผู้ชายประมาณ 1.2 mg/วัน

• ผู้หญิงประมาณ 1.1 mg/วัน

ความต้องการอาจเพิ่มขึ้นในบางช่วง เช่น

• ตั้งครรภ์

• ให้นมบุตร

• ใช้พลังงานสูง

• มีความเสี่ยงได้รับไม่เพียงพอ

เลือกวิตามินบี 1 แบบไหนดี? 

รูปแบบที่พบได้บ่อย เช่น

Thiamine Hydrochloride (Thiamine HCl)

เป็นรูปแบบมาตรฐานที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย และมีข้อมูลด้านความปลอดภัยมายาวนาน

สิ่งสำคัญคือควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่

• ระบุปริมาณ Vitamin B1 ชัดเจน

• มีมาตรฐานการผลิต

• เหมาะกับความต้องการของแต่ละบุคคล

สรุป

Vitamin B1 เป็นวิตามินขนาดเล็ก แต่มีบทบาทสำคัญต่อระบบพลังงานและระบบประสาท

กลุ่มที่ควรใส่ใจการได้รับ Vitamin B1 ได้แก่

✅ คนทำงานที่เหนื่อยง่าย ใช้สมองหนัก
✅ นักกีฬาและคนออกกำลังกาย
✅ ผู้ที่รับประทานอาหารไม่หลากหลาย
✅ ผู้สูงอายุที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ
✅ ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

อย่างไรก็ตาม การเสริมวิตามินควรเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพ ไม่ควรใช้แทนอาหารที่สมดุล เพราะพื้นฐานสำคัญที่สุดยังคงเป็นการรับประทานอาหารครบหมู่ พักผ่อนเพียงพอ และออกกำลังกายอย่างเหมาะสม

ข้อมูลอ้างอิง 

• Manzetti S, Zhang J, van der Spoel D. “Thiamine Function, Metabolism, Uptake, and Transport.” Biochemistry, 2014

• Whitfield KC, et al. “Thiamine deficiency disorders: diagnosis, prevalence, and prevention.” Annals of the New York Academy of Sciences, 2018

• Gibson GE, Blass JP. “Thiamine-dependent processes and brain metabolism.” Annals of the New York Academy of Sciences, 2008

• Osiezagha K, et al. “Thiamine deficiency and delirium.” Oxford Medical Case Reports, 2013

• World Health Organization. “Thiamine deficiency and prevention strategies.” WHO