เมื่อเกิดน้ำท่วม พายุ หรือสภาพอากาศรุนแรง สิ่งที่เปลี่ยนไปไม่ได้มีแค่การเดินทางและการใช้ชีวิตประจำวัน แต่ยังอาจกระทบต่อ

• การเข้าถึงอาหารสด

• น้ำสะอาด

• การเก็บรักษาอาหาร

• การเข้าถึงร้านค้าและบริการสุขภาพ

WHO ระบุว่า น้ำท่วมเพิ่มความเสี่ยงจากน้ำและอาหารที่ปนเปื้อน รวมถึงทำให้ระบบอาหารและบริการสุขภาพหยุดชะงักได้ จึงควรให้ความสำคัญกับน้ำดื่มที่ปลอดภัย สุขอนามัย และอาหารที่ปลอดภัยเป็นอันดับแรก

ในช่วงที่การรับประทานอาหารอาจไม่หลากหลาย การได้รับวิตามินและแร่ธาตุอย่างเพียงพอจึงเป็นอีกเรื่องที่ควรใส่ใจ

แต่ต้องจำไว้ว่า วิตามินไม่สามารถทดแทนน้ำสะอาด อาหาร หรือการรักษาพยาบาลได้

1. Vitamin C — วิตามินที่ควรได้รับให้เพียงพอ 

Vitamin C มีบทบาทสำคัญต่อ

• การทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

• การสร้างคอลลาเจน

• การสมานแผล

• การทำงานของสารต้านอนุมูลอิสระ

ในช่วงฉุกเฉิน หากการรับประทานผักและผลไม้สดทำได้ยาก การได้รับ Vitamin C จากอาหารหรืออาหารเสริมตามความเหมาะสมจึงเป็นสิ่งที่ควรคำนึงถึง

อย่างไรก็ตาม Vitamin C ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถป้องกันการติดเชื้อจากน้ำท่วมได้โดยตรง งานข้อมูลของ NIH ระบุว่า การได้รับ Vitamin C เพียงพอมีความสำคัญต่อภูมิคุ้มกัน แต่ในคนที่ได้รับสารอาหารเพียงพออยู่แล้ว การเสริมเพิ่มไม่ได้ช่วยป้องกันการติดเชื้อได้อย่างชัดเจนในทุกกรณี

แหล่งอาหาร: ฝรั่ง ส้ม กีวี พริกหวาน และผักต่าง ๆ

2. Vitamin D — สำคัญเมื่อออกไปเจอแดดได้น้อย 

ในช่วงพายุหรือฝนตกต่อเนื่อง หลายคนอาจอยู่ภายในอาคารมากขึ้นและได้รับแสงแดดน้อยลง

Vitamin D มีบทบาทสำคัญต่อ

• การดูดซึมแคลเซียม

• สุขภาพกระดูก

• การทำงานของกล้ามเนื้อ

• การทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

ร่างกายสามารถสร้าง Vitamin D เมื่อผิวหนังได้รับรังสี UVB จากแสงแดด แต่การได้รับแสงแดดจริงแตกต่างกันไปตามฤดูกาล สภาพอากาศ เสื้อผ้า และพฤติกรรมของแต่ละคน

ดังนั้น หากช่วงพายุทำให้ Lifestyle เปลี่ยนไป สิ่งสำคัญคือควรได้รับ Vitamin D ให้เพียงพอตามความต้องการ ไม่ใช่การรับประทานปริมาณสูงเพื่อหวังป้องกันโรค

3. Vitamin A — ดูแลภูมิคุ้มกันและเยื่อบุร่างกาย 

Vitamin A เป็นอีกหนึ่งสารอาหารที่มีบทบาทต่อ

• ระบบภูมิคุ้มกัน

• การเจริญเติบโตและการแบ่งตัวของเซลล์

• สุขภาพผิวและเยื่อบุ

• การมองเห็น

Vitamin A มีความสำคัญต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันและการรักษาความสมบูรณ์ของเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่เป็นด่านป้องกันร่างกาย

แหล่งอาหาร: ไข่ นม ตับ และผักสีเขียวเข้มหรือสีเหลืองส้มที่มี Provitamin A Carotenoids

ข้อควรระวังคือ Vitamin A เป็นวิตามินละลายในไขมัน การได้รับในรูปแบบอาหารเสริมปริมาณสูงโดยไม่จำเป็นอาจเกิดการสะสมและเป็นอันตรายได้

4. Vitamin E — สารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยดูแลเซลล์ 

Vitamin E เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยปกป้องเซลล์จากความเสียหายจากอนุมูลอิสระ และยังมีบทบาทต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

แหล่งอาหารที่พบ Vitamin E เช่น

• อัลมอนด์

• เมล็ดทานตะวัน

• น้ำมันพืช

• ถั่ว

• ผักใบเขียว

ในช่วงที่อาหารสดหรืออาหารหลากหลายหาได้ยาก การวางแผนอาหารให้ยังมีแหล่งไขมันดีและอาหารที่มี Vitamin E จึงเป็นประโยชน์ต่อโภชนาการโดยรวม

แต่ไม่ควรตีความว่า Vitamin E ปริมาณสูงสามารถป้องกันการติดเชื้อได้ เพราะหลักฐานเรื่องการเสริมเพื่อป้องกันโรคติดเชื้อยังมีผลลัพธ์ไม่สม่ำเสมอ

5. Vitamin B Complex — ตัวช่วยสำคัญเมื่ออาหารไม่หลากหลาย

วิตามินกลุ่มนี้มีบทบาทในกระบวนการสำคัญ เช่น

• การเปลี่ยนอาหารเป็นพลังงาน

• การทำงานของระบบประสาท

• การสร้างเซลล์เม็ดเลือด

• การสร้าง DNA และสารพันธุกรรม

ตัวอย่างเช่น Vitamin B6 เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาของเอนไซม์มากกว่า 100 ชนิด โดยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเมแทบอลิซึมของโปรตีน ขณะที่ Vitamin B12 มีบทบาทต่อระบบประสาท การสร้างเม็ดเลือดแดง และ DNA

ดังนั้นในสถานการณ์ที่รับประทานอาหารไม่เป็นเวลา หรือมีอาหารจำกัด การได้รับ Vitamin B อย่างเพียงพอจึงมีความสำคัญ

แล้วควรซื้อวิตามินทั้ง 5 ตัวมาตุนเลยไหม?

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน

หากปกติรับประทานอาหารครบถ้วนและหลากหลาย ร่างกายสามารถได้รับวิตามินส่วนใหญ่จากอาหาร

NIH ระบุว่า การได้รับวิตามินและแร่ธาตุเพียงพอมีความสำคัญต่อระบบภูมิคุ้มกัน แต่หากไม่ได้มีภาวะขาด การเพิ่มปริมาณอาหารเสริมไม่ได้หมายความว่าจะช่วยป้องกันหรือรักษาการติดเชื้อได้มากขึ้น

สำหรับการเตรียมบ้านในช่วงพายุ สิ่งที่ควรให้ความสำคัญก่อน ได้แก่

1. น้ำดื่มสะอาด
2. อาหารที่เก็บได้นานและปลอดภัย
3. ยาประจำตัว
4. อุปกรณ์ปฐมพยาบาล
5. ไฟฉายและอุปกรณ์สื่อสาร

CDC แนะนำให้เตรียมน้ำและอาหารฉุกเฉิน รวมถึงยาที่จำเป็นไว้ล่วงหน้า และเตรียมพร้อมสำหรับการอพยพหากมีคำสั่งจากเจ้าหน้าที่

น้ำท่วมแล้วเรื่องอาหารต้องระวังอะไรเป็นพิเศษ?

เรื่องนี้สำคัญกว่าวิตามินเสียอีก

ห้ามรับประทานอาหารที่สัมผัสน้ำท่วม

เพราะน้ำท่วมอาจปนเปื้อนเชื้อโรค สารเคมี หรือสิ่งสกปรกต่าง ๆ ได้ WHO แนะนำให้ทิ้งอาหารที่สัมผัสน้ำท่วม และใช้น้ำที่ปลอดภัยสำหรับดื่มและเตรียมอาหาร

หากไฟฟ้าดับเป็นเวลานาน อาหารที่ต้องแช่เย็นก็อาจไม่ปลอดภัยเช่นกัน CDC แนะนำว่า หากไม่แน่ใจว่าอาหารยังปลอดภัยหรือไม่ ให้ทิ้งแทนการเสี่ยงรับประทาน

สรุป 5 วิตามินที่ควรรู้จักเมื่อพายุเข้า 

เมื่อเกิดน้ำท่วมหรือพายุ สิ่งสำคัญไม่ใช่การ “กินวิตามินให้เยอะที่สุด” แต่คือการเตรียมโภชนาการให้เพียงพอในช่วงที่ชีวิตประจำวันอาจหยุดชะงัก

🍊 Vitamin C — สนับสนุนภูมิคุ้มกันและการสร้างคอลลาเจน
☀️ Vitamin D — สำคัญต่อกระดูก กล้ามเนื้อ และภูมิคุ้มกัน
🥕 Vitamin A — เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน การมองเห็น และเยื่อบุ
🌻 Vitamin E — สารต้านอนุมูลอิสระและเกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน
⚡ Vitamin B Complex — เกี่ยวข้องกับพลังงาน ระบบประสาท และการสร้างเซลล์

แต่ในช่วงน้ำท่วม น้ำสะอาด อาหารปลอดภัย ยาประจำตัว และการปฏิบัติตามคำเตือนจากหน่วยงานท้องถิ่น สำคัญกว่าวิตามินเสริม

การมีวิตามินติดบ้านจึงควรมองเป็น “การเตรียมสารอาหารให้พร้อม” ไม่ใช่การป้องกันโรคจากน้ำท่วมโดยตรง

ข้อมูลอ้างอิง

• World Health Organization (WHO). Floods: How to protect your health.

• World Health Organization (WHO). Floods – Health impacts and response.

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Preparing for Floods. Updated August 24, 2026.

• NIH Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements for Immune Function and Infectious Diseases.

• NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin C – Health Professional Fact Sheet.

• NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Health Professional Fact Sheet.

• NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin A and Carotenoids – Health Professional Fact Sheet.

• NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin E – Health Professional Fact Sheet.

• NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin B6 / Vitamin B12 – Health Professional Fact Sheets.